دعا در تحلیل لغوی به معنای خواندن و صدا زدن و متمایل کردن نگاه خداوند به سوی بنده است اما در بینش اسلامی، دعا فراتر از یک واژه، گفتگوی بی واسطهٔ بنده با پروردگار و نقطهٔ تلاقی نیاز مطلق انسان با غنای مطلق الهی است. از نگاه آیات و روایات، دعا جایگاهی محوری دارد: سلاح مؤمن: پیامبر اکرم (ص) آن را سلاحی راهبردی در برابر سختیها میدانند. جوهرهٔ عبادت: دعا به عنوان «مغز عبادت» شناخته میشود، زیرا اوج خلوص و بندگی را نمایان می سازد. پاسخ به دعوت خدا: آیهٔ « آیه «ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ» به معنای « مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم» در آیه ۶۰ سوره غافر (مؤمن)» نشان می دهد که دعا، پیش از هر چیز، اجابت یک فراخوان الهی است. به این ترتیب، دعا پیوندی آسمانی است که محدودیت های مادی را درنوردیده و دریچه ای به سوی قدرت بیکران پروردگار می گشاید.
دعا کردن تنها ابزار درخواست نیاز و حاجات روزمره نیست، بلکه تجلی گاهی چند بُعدی برای ارتباط انسان با پروردگار عالم است. این حقیقت در ادعیه منقول شده به وضوح دیده می شود: گاه به شکل ستایش و تحمید (همچون دعای جوشن کبیر که تمجید صفات الهی است)، گاه در قالب توبه و پالایش درون (مانند دعای کمیل که روح را شستشو می دهد) و گاه به منزله ی مکتب معرفت و خودشناسی (همانند دعای عرفه که درس نامه ای حکمی و عرفانی است). بنابراین، دعا در فرهنگ اسلامی، هم آینه ی فقر بنده است، هم مدرسه ی شناخت و هم راهی برای صفای باطن ما.
جامعترین لیست انواع دعاهای معروف شیعه؛ ۴۰ دعای مشکل گشا و آرامش بخش
۱. دعاهای معروف هفتگی و روزانه
این ادعیه برای ساعات و روزهای خاص هفته توصیه شدهاند و تداوم آنها برکتزا است:
دعای کمیل: (شبهای جمعه) مخصوص توبه و غفران گناهان.
دعای ندبه: (صبح جمعه و اعیاد) استغاثه در فراق امام زمان (عج).
دعای توسل: (شبهای چهارشنبه) واسطه قرار دادن ۱۴ معصوم برای حاجت.
دعای سمات: (عصر جمعه) مشهور به دعای شبور برای رفع گرفتاری و شر دشمن.
دعای عهد: (۴۰ صبح) پیمان روزانه با ولیعصر (عج).
دعای صباح: (اول صبح) نجوای عرفانی امیرالمومنین (ع) برای شروع روز.
دعای هفتم صحیفه سجادیه: (زمان سختی) دعای مورد تاکید رهبری برای رفع بلا و آرامش.
دعاهای ایام هفته: (شنبه تا جمعه) ۷ دعای کوتاه مخصوص هر روز.
۲. دعاهای معروف قرآنی (ذکرهای ربنا)
دعاهایی که مستقیماً در قرآن کریم آمده و از زبان پیامبران و صالحان است:
ذکر یونسیه: (لا اله الا انت سبحانک…) برای رهایی از اندوه و بنبستهای زندگی.
دعای ربنا (بقره ۲۰۱): «ربنا آتنا فی الدنیا حسنه…» برای خیر دنیا و آخرت.
دعای ربنا (آل عمران ۸): «ربنا لا تزغ قلوبنا…» برای عاقبتبخیری و ثبات قدم.
آیه الکرسی: قویترین آیه/ذکر برای حفاظت از بلا و چشمزخم.
دعای شفای قرآنی: «و ننزل من القرآن ما هو شفاء…» برای سلامت جسم و روح.
۳. دعاهای مناسبتی و ماهانه
ادعیهای که در ماههای مبارک و اعیاد خوانده میشوند:
دعای جوشن کبیر: (شبهای قدر) ۱۰۰ فراز شامل ۱۰۰۰ نام الهی.
دعای عرفه: (۹ ذیالحجه) شاهکار مناجات امام حسین (ع) در شناخت خدا.
دعای افتتاح: (شبهای ماه رمضان) حمد الهی و دعا برای دولت کریمه.
دعای ابوحمزه ثمالی: (سحر رمضان) طولانیترین مناجات سحرگاهی.
دعای مجیر: (ایام البیض رمضان) برای رهایی از آتش دوزخ و گرفتاری.
دعای سحر (بهاء): (سحرهای رمضان) نجوای عظیمالشأن «اللهم انی اسئلک…».
مناجات شعبانیه: (ماه شعبان) محبوبترین مناجات ائمه در بریدن از غیر خدا.
دعای ابوحمزه صغیر: نسخه کوتاهتر مناجات سحر.
۴. دعاهای مشکلگشا، حاجت و محافظت
این ادعیه به آثار سریع در گشایش امور معروف هستند:
دعای فرج (الهی عظم البلاء): برای رفع اضطرار و تعجیل در ظهور.
دعای سلامتی امام زمان (اللهم کن لولیک): معروفترین دعا در قنوت.
دعای مشلول: (دعای اسم اعظم) برای شفای بیماریهای سخت و غیرممکن.
دعای سریعالاجابه: (منسوب به امام کاظم ع) برای استجابت فوری.
دعای یستشیر: (توصیه پیامبر ص) برای گشایش و نجات از سختی.
دعای جوشن صغیر: برای دفع شر ستمگران و ایمنی از خطر دشمن.
دعای علقمه: (بعد از زیارت عاشورا) برای کفایت مهمات و رفع مکر.
دعای عدیله: برای حفظ ایمان در لحظه حساس مرگ.
دعای مقاتل بن سلیمان: دعای کوتاهی که ۱۰۰ بار خواندن آن برای حاجت مجرب است.
دعای نور: (منسوب به حضرت زهرا س) برای رفع تب و بیماری.
دعای عشرات: (صبح و عصر) برای برکت و عاقبتبخیری.
دعای غریق: (یا الله یا رحمن…) برای ثبات دین در زمان فتنهها.
دعای صنمی قریش: دعای عظیمالشأن در تبری از دشمنان.
دعای عالیه المضامین: دعایی جامع برای بعد از زیارت معصومین.
مناجات امیرالمومنین در مسجد کوفه: (مولای یا مولای…) برای درک حقارت انسان مقابل خدا.
دعای حرز امام زمان (عج): برای ایمنی از بلاهای ناگهانی.
دعای ختم قرآن: نیایش امام سجاد (ع) پس از پایان قرائت وحی.
دعای سیفی صغیر (حرز یمانی): برای غلبه بر دشمن و ترس.
دعای حزین: دعای بسیار سوزناک بعد از نماز شب.
شاید برایتان سوال باشد که: ۵ دعای برتر و پرمخاطب شیعه را نام ببرید، پس:
۱. دعای کمیل؛ اقیانوس استغفار و شبزندهداری دعای کمیل مشهورترین مناجاتی است که حضرت علی (ع) به شاگرد وفادار خود، کمیل بن زیاد، آموختند. این دعا که خواندن آن در شبهای جمعه فضیلت فراوانی دارد، شاهکار شناخت نفس و توبه به درگاه باریتعالی است. در پاراگرافهای این دعا، انسان با زبان اعتراف به ضعفهای خود، خداوند را با عالیترین صفات رحمت و مغفرت میخواند. عبارت مشهور «إِلهِی وَرَبِّی مَنْ لِی غَیْرُکَ» در قلب این دعا، حس رهایی از تعلقات غیرخدا و پناه بردن به آغوش پروردگار را در زائر زنده میکند. از منظر آثار وضعی، مداومت بر این دعا موجب گشایش در رزق، بخشش گناهان و ایمنی از شر دشمنان میشود.
دعای کمیل، از مشهورترین و عمیق ترین نیایش های شیعی، یادگار امام علی (ع) به کمیل بن زیاد است. این دعا با مضامین بلند توبه، شناخت نفس و طلب عفو، جایگاهی ویژه در برنامه های معنوی دارد.
زمان های طلایی و آداب شب های جمعه (برای آمرزش و جلب روزی). / شب نیمه شعبان (یکی از برترین زمان ها برای طلب عفو). / قابل قرائت در قنوت نماز های واجب و مستحب.
در دعای کمیل، آیه ۱۸ سوره سجده (از عزائم با سجده واجب) ذکر شده است. بر اساس فتوای بسیاری از مراجع، خواندن این فراز برای افراد جنب و حائض جایز نیست و رعایت آن نشانه معرفت زائر است.
فرازهای محوری و پیامها دعا با طلب از رحمت واسعه الهی آغاز می شود و محورهای کلیدی آن عبارتند از: شناخت دشمن درونی (هوای نفس). / امید به کرم الهی و درگاه باز توبه حتی پس از گناهان بزرگ. / استغاثه به خداوند به عنوان فریادرس درماندگان.
مداومت بر این دعا، آثار ملموسی دارد: آرامش درونی و سبکی از بار گناهان. / ایمنی نسبی از شر دشمنان. / گشایش در روزی و امور مادی.
در یک نگاه: دعای کمیل، مناجات نامه ای است برای پالایش روح که با ترکیب تضرع عارفانه، آموزش فقهی و امیدواری رحمانی، هم چراغ راه توبه است و هم سلاحی در برابر فتنه های درون و بیرون.
۲. دعای توسل؛ کلید میانبر برای استجابت حاجات دعای توسل در میان شیعیان به عنوان «سریعالاجابهترین» مسیر برای رسیدن به خواستهها شناخته میشود. برخلاف بسیاری از ادعیه که بر مفاهیم عرفانی تمرکز دارند، توسل یک درخواست مستقیم و واسطهمحور است. در هر فراز از این دعا، یکی از چهارده معصوم (ع) را با صفت «یا وَجیهاً عِنْدَ اللّهِ» صدا میزنیم و از ایشان میخواهیم که در درگاه الهی شفیع ما باشند. این دعا که معمولاً در شبهای چهارشنبه خوانده میشود، امید را در دلهای ناامید زنده کرده و با ایجاد یک واسطه فیض الهی، مسیر استجابت دعا را هموار میسازد.
دعای توسل، یکی از مجرب ترین و مشهورترین دعاهای شیعی برای رسیدن به حاجات است که بر پایه واسطه قرار دادن اولیای الهی نزد خداوند استوار شده است.
اعتبار و ساختار این دعا با سندی معتبر از طریق شیخ صدوق نقل شده و در بحارالانوار علامه مجلسی ثبت است. ساختار آن هوشمندانه است و در ۱۴ فراز، هر یک از معصومین(ع) را با ذکر صفاتش مخاطب قرار می دهد و با عبارت کلیدی «اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّهِ» (برای ما نزد خدا شفاعت کن)، آن ها را شفیع قرار می دهد. شب چهارشنبه زمان خاص خوانش جمعی این دعا در حرمها، مساجد و حسینیه هاست. این سنت دیرینه، برکات و تاثیر معنوی آن را تشدید میکند.
تجربه مؤمنان و تأکید روایات، برکات متعددی را برای این دعا بر می شمارد:
تسریع در استجابت حاجات.
تقویت محبت و ولایت پذیری نسبت به اهلبیت(ع).
ایجاد امید و آرامش قلبی با احساس پناه به قدرت لایزال الهی و اولیایش.
در یک نگاه: دعای توسل، پل ارتباطی مؤمن با خداوند است که از مجرای محبت به معصومین (ع) میگذرد و هم حاجت روایی را به ارمغان می آورد و هم عمق رابطه عاطفی و اعتقادی با اهل بیت (ع) را افزایش می دهد.
۳. دعای جوشن کبیر؛ زرهی از هزار نام الهی جوشن کبیر به معنای «زره بزرگ» است؛ هدیهای که جبرئیل برای پیامبر اسلام (ص) آورد تا محافظ ایشان در سختیها باشد. این دعا که شامل ۱۰۰ فراز و ۱۰۰۰ نام و صفت خداوند است، دایرهالمعارفی از زیباییهای حق محسوب میشود. در هر بخش از این مناجات، بنده با ذکر نامهای خداوند، او را تسبیح کرده و با جمله «خَلِّصْنا مِنَ النّارِ یا رَبِّ» از آتش دوزخ و بلاهای دنیوی امان میطلبد. جایگاه ویژه این دعا در شبهای قدر، نشاندهنده قدرت آن در تغییر تقدیر و پاکسازی روح بنده از آلودگیهای مادی است.
دعای جوشن کبیر، گنجینه ای آسمانی متشکل از ۱۰۰۱ نام مقدس الهی است که از پیامبر اکرم (ص) نقل شده و به عنوان زره معنوی مؤمنان شناخته میشود. این دعا زمانی از آسمان نازل شد که جبرئیل به پیامبر(ص) فرمود به جای زره سنگین آهنی، این دعا را به عنوان امان نامهای برای امت بپوشند. ساختار آن شامل ۱۰۰ بند (هر بند ۱۰ اسم، جز بند ۵۵ با ۱۱ اسم) است که با نظمی هنری و آهنگین، اسامی خداوند را دربرگرفته و شرحهایی مانند شرح ملّاهادی سبزواری بر عمق عرفانی آن گواهی میدهند.
جوشن کبیر در زندگی مؤمن، نقشهای کلیدی ایفا میکند:
- احیای شب قدر: قرائت آن در شب های قدر ماه رمضان، سنتی دیرینه برای درک فضیلت این شب و در امان ماندن از عذاب است.
- حفاظت و امنیت: خواندن آن هنگام خروج از منزل، موجب حفظ از خطرات میشود.
- توشه آخرت: بنا بر تأکید امام علی(ع)، نوشتن آن بر کفن، مایه آرامش در عالم برزخ است.
در کنار جوشن کبیر، دعای جوشن صغیر از امام کاظم (ع) روایت شده که در برابر تهدید خلیفه عباسی، موجب نجات ایشان گردید. این دعا برخلاف جوشن کبیر که جنبه ستایش دارد، بیشتر بر دفع بلاها، بیماری ها و خطرات تمرکز کرده و در پایان هر بخش، شکرگزاری و صلوات را آموزش می دهد.
در یک نگاه: جوشن کبیر، دایرهالمعارف اسماءالحسنی و زرهی نورانی است که مؤمن را در محاصره اسمای الهی قرار می دهد و از طریق ستایش محض، حفاظت، آرامش و تقرب را برای او به ارمغان می آورد.
۴. دعای ندبه؛ نجوای دلتنگی در فراق خورشید غایب دعای ندبه یکی از سوزناکترین ادعیه شیعه است که به بیان دلتنگیها و استغاثههای منتظران امام زمان (عج) میپردازد. این دعا که قرائت آن در صبحهای جمعه و اعیاد بزرگ توصیه شده، ابتدا با مروری بر تاریخ انبیاء و اوصیاء، حقانیت مسیر ولایت را اثبات میکند و سپس به اوج خود یعنی استغاثه به درگاه حضرت مهدی (عج) میرسد. عباراتی همچون «أَیْنَ بَقِیَّهُ اللَّهِ» لرزه بر دلهای مشتاق میاندازد و پیوندی عمیق میان زندگی روزمره مومن و آرمان بزرگ ظهور برقرار میکند. این دعا بهترین انتخاب برای کسانی است که به دنبال تقویت رابطه قلبی با امام غائب خود هستند.
دعای ندبه، از برجسته ترین نیایشهای شیعی، پیوندی عمیق میان عاطفه، تاریخ و اعتقاد است. این دعا که به معنای «گریه مشتاقانه» است، میثاقی است که منتظران در چهار عید (جمعه، فطر، قربان و غدیر) با امام عصر(عج) تجدید میکنند. با سند معتبر از امام صادق (ع) نقل شده و توسط عالمانی مانند علامه مجلسی تأیید شده است. محتوای آن پاسخ به فطرت خداجو و نیاز به منجی است.
دعا در چهار فراز سیر روحی عمیقی را ترسیم می کند:
۱. ستایش: آغاز با حمد الهی و صلوات.
۲. تسلیم: اقرار به حکمت قضای الهی در انتخاب اولیا.
۳. تاریخنگاری: مروری بر تاریخ تکاملی انبیا تا پیامبر خاتم(ص).
۴. استغاثه: اوج دعا، با فریاد برای فرج و دیدار امام زمان(عج).
قرائت آن با اخلاص، جلب توجه خاص امام عصر(عج) دانسته شده و مجلس آن، کانونی برای تمرکز معنویت و انسجام جامعه منتظر است. این دعا فقط مراسمی مذهبی نیست، بلکه بیانیهای عاشقانه و استغاثهای تاریخی است که انتظار را از حالت انفعال به حرکتی پویا و امیدوارانه تبدیل میکند.
۵. دعای عهد؛ میثاقنامه روزانه با ولیعصر (عج) دعای عهد نه تنها یک مناجات، بلکه یک «بیعتنامه» تمامعیار است. امام صادق (ع) فضیلت عجیبی برای این دعا ذکر کردهاند؛ به طوری که خواندن آن در ۴۰ صبح پیاپی، نام فرد را در لیست یاران خاص امام زمان (عج) ثبت میکند. محتوای این دعا شامل تجدید پیمان وفاداری، تقاضای نصرت برای امام و حتی درخواست بازگشت به دنیا پس از مرگ (رجعت) برای یاری ایشان است. دعای عهد به زندگی معنوی انسان نظم میبخشد و سحرگاه را به فرصتی برای جهتدهی به تمام فعالیتهای روزانه در مسیر رضایت حجت خدا تبدیل میکند.
دعای عهد، بیش از یک نیایش، یک میثاقنامه روزانه و منشور بیعت با امام زمان(عج) است که از امام صادق(ع) نقل شده و راهبردی برای قرار گرفتن در زمرهٔ یاران خاص حضرت محسوب میشود.
این دعا با ساختاری هوشمندانه سه لایه اصلی را پوشش میدهد:
۱. سلام جهانی: آغاز با سلامی گسترده از سوی تمام مؤمنان جهان و حتی والدین و فرزندان، نشاندهندهٔ همبستگی جهانی منتظران است.
۲. تجدید بیعت: قلب دعا، بخش نوسازی پیمان وفاداری و پایداری تا قیامت است که روحیه مسئولیتپذیری را زنده نگه میدارد.
۳. درخواست رجعت: یکی از فرازهای منحصربهفرد، آرزوی زنده شدن پس از مرگ برای یاری امام(عج) در هنگام ظهور است که اوج اشتیاق منتظر را نشان میدهد.
بر اساس روایت، مداومت بر خواندن این دعا در چهل صبحگاه، آثار شگرفی دارد:
- ثبت نام در فهرست یاوران امام زمان(عج).
- شایستگی رجعت برای یاری حضرت در صورت مرگ پیش از ظهور.
- دریافت هزار حسنه و محو هزار گناه به ازای هر کلمه. عدد چهل نماد دورهای برای کمالیابی و خودسازی است.
تداوم در این دعا، افزون بر پاداشهای اخروی، سه اثر ملموس در زندگی مؤمن دارد:
۱. درک ثواب حضوری: دریافت پاداشی همتراز کسانی که در رکاب امام حضور فیزیکی دارند.
۲. تثبیت ایمان: نهادینه شدن محبت و وفاداری به امام و استحکام در برابر فتنهها.
۳. جلب توجه ویژه: ایجاد پیوندی معنوی و جلب نگاه خاص امام عصر(عج) به عنوان والاترین دستاورد یک منتظر.
در یک نگاه: دعای عهد، تمرینی روزانه برای وفاداری، مسئولیتپذیری و آمادگی عملی در راه ظهور است که منتظر را از حالت انتظار منفعل، به همپیمانی فعال در مسیر آرمانهای مهدوی تبدیل میکند.
جدول جامع و کامل ۴۰ دعای معروف شیعه (بر اساس کاربرد و فضیلت)
اگر لینک دانلود دعاها با ترجمه با بهترین کیفیت را میخواهید با کامنت و نظر دهی قرار خواهد گرفت
- ۲۶ آذر ۱۴۰۴
- دعا
- admin
- 258 بازدید